Kaldıraçlı işlemde stop ve likidasyon hesabı

Kaldıraçlı vadeli işlemde hesabı en çok yakan şey yanlış yön değil, yanlış pozisyon büyüklüğüdür. Bu rehberde pozisyonu hesap riskinden nasıl hesaplayacağını, kaldıraç arttıkça likidasyonun nasıl yaklaştığını ve stopun neden likidasyonun çok içinde olması gerektiğini USDT örnekleriyle anlatıyoruz.

Önce temel fikir: kaldıraç riski değil, teminatı belirler

Bir işlemde ne kadar kaybedeceğin üç şeye bağlıdır: pozisyonun büyüklüğü, stopun girişe uzaklığı ve maliyetler. Kaldıraç bu denklemde yoktur. Kaldıraç yalnızca o pozisyonu açmak için ne kadar teminat ayıracağını ve likidasyon fiyatının ne kadar yakın olacağını belirler.

Bu yüzden doğru sıra şudur: önce stopu belirle, sonra hesap riskine göre pozisyon büyüklüğünü hesapla, en son da likidasyonu stopun çok ötesinde tutacak kaldıracı seç. Çoğu kişi tersini yapar: önce kaldıracı seçer, tüm bakiyeyi teminat yapar ve stopu sonradan düşünür.

Hesap riskinden pozisyon büyüklüğü

Örnek. Hesabın 1.000 USDT ve işlem başına %1 risk almak istiyorsun: risk tutarı 10 USDT. BTC'de 60.000'den long açıp stopu 58.800'e koyacaksın; stop mesafesi 1.200 / 60.000 = %2.

• Pozisyon büyüklüğü = 10 / 0,02 = 500 USDT (yaklaşık 0,00833 BTC).
• 5× kaldıraçla teminat 100 USDT, 10× kaldıraçla 50 USDT olur. Stop çalışırsa kayıp ikisinde de yaklaşık 10 USDT'dir.
• Maliyetleri de katmak istersen: gidiş-dönüş %0,16 komisyon ve kayma varsayımıyla 500 USDT'lik pozisyonda yaklaşık 0,80 USDT daha eder, stopta toplam kayıp yaklaşık 10,80 USDT olur. Riski tam 10 USDT'de tutmak için: Pozisyon = 10 / (0,02 + 0,0016) ≈ 463 USDT.

Karşı örnek. Aynı kişi 1.000 USDT'nin tamamını 20× kaldıraçla teminat yaparsa pozisyon 20.000 USDT olur. Aynı %2'lik stop çalıştığında kayıp 400 USDT, yani hesabın %40'ıdır. Üstelik likidasyon girişin yalnızca yaklaşık %4,5 altındadır (bkz. aşağıdaki tablo).

Likidasyon mesafesi ve kaldıraç

İzole marjinde, fonlama ve komisyonları yok sayan yaklaşık formül:

MMR, borsanın istediği bakım marjı oranıdır. Aşağıdaki tablo örnek olarak MMR = %0,5 ve 60.000 USDT giriş için hesaplandı:

Bu hesap yaklaşıktır. Bakım marjı oranı borsaya, coine ve pozisyon büyüklüğüne (kademe) göre değişir; büyük pozisyonlarda daha yüksektir. Teminattan düşülen komisyon ve fonlama likidasyonu yaklaştırır. Borsalar likidasyonu son işlem fiyatına değil, işaret fiyatına (mark price) göre tetikler. Çapraz marjinde ise hesaptaki diğer bakiye de teminat sayıldığı için hesap tamamen farklıdır. Gerçek likidasyon fiyatı için her zaman borsanın emir ekranında gösterilen değere bak.

Stop neden likidasyonun çok içinde olmalı?

Stop likidasyondan önce gelmelidir; ama "hemen önce" yeterli değildir. Hızlı hareketlerde stop-market emri kayar, ani iğneler (wick) birkaç saniyede yüzde birkaç gidip gelebilir, işaret fiyatı ile son fiyat ayrışabilir. Stop ile likidasyon arasında pay yoksa stopun yerine likidasyon motoru çalışır ve kayıp planladığından büyük olur.

Pratik bir ölçü: stop mesafesi / likidasyon mesafesi oranı. Coinvera'nın işlem öncesi kontrolü bu oran %55'i aştığında uyarır. %2'lik stop için yukarıdaki tabloya göre:

• 5×: 2 / 19,5 ≈ 0,10 — geniş pay.
• 20×: 2 / 4,5 ≈ 0,44 — sınırın altında ama pay dar.
• 25× (mesafe ≈ %3,5): 2 / 3,5 ≈ 0,57 — uyarı bölgesi.
• 50× (mesafe ≈ %1,5): likidasyon stoptan önce gelir; stop hiç çalışmaz.

Uygulamadaki coin sayfasında "Girsem ne olur?" kontrolü yön, stop ve kaldıracı girdiğinde yaklaşık likidasyon fiyatını gösterir; stop likidasyonun ötesindeyse ya da ona fazla yakınsa uyarır.

ATR'ye göre stop

Sabit yüzde stop her coine aynı davranır, oysa coinlerin oynaklığı çok farklıdır. ATR (Average True Range), son N mumun ortalama gerçek aralığıdır ve "bu coin bu zaman diliminde tipik olarak ne kadar oynuyor?" sorusuna cevap verir. ATR stop, bu mesafenin katı kadar uzağa konur:

Örnek. BTC 4 saatlikte ATR(14) 900 USDT olsun. 2 ATR stop = 1.800 USDT → stop 58.200, mesafe %3. 1.000 USDT hesapta %1 risk için pozisyon = 10 / 0,03 ≈ 333 USDT. Stopun likidasyon mesafesinin en fazla yarısını kullanmasını istiyorsan 1/Kaldıraç − 0,005 ≥ 0,06 olmalı; yani kaldıraç en fazla yaklaşık 15×. Daha düşük kaldıraç aynı riskle daha geniş pay bırakır.

Strateji Lab "2 ATR stop" ifadesini anlar: stop, girişteki ATR(14)'e göre konur ve işlem boyunca sabit kalır. Hazır bir örnek için ADX + EMA 50, 2 ATR stop testine bak (SOL 4 saatlik, 5 Kasım 2026 güncellemesinde 19 işlem, maliyetler sonrası −%31,4; coini tutmak −%38,9; az işlem, sadece fikir verir).

Fonlama (funding) maliyeti

Sürekli vadeli kontratlarda long ve short taraf belirli aralıklarla birbirine fonlama öder; çoğu borsada bu aralık 8 saattir, bazı coinlerde 4 veya 1 saat olabilir. Oran pozitifse long'lar short'lara öder, negatifse tersi. Ödeme teminat üzerinden değil, pozisyon büyüklüğü üzerinden hesaplanır:

Örnek. 500 USDT'lik long pozisyon, 8 saatte bir %0,01 fonlama: ödeme başına 0,05 USDT, günde 0,15 USDT, 3 günde 0,45 USDT; 10 USDT'lik riskin %4,5'i. Oran %0,1'e çıkarsa ödeme başına 0,50 USDT, 3 günde 4,50 USDT olur; bu, riskin %45'i demektir. Kaldıraç fonlamayı da büyütür, çünkü fonlama pozisyonun tamamı üzerinden ödenir.

Strateji testlerimiz fonlamayı içermez. Pozisyonları günlerce tutan bir kuralın sonucunu okurken bu maliyeti ayrıca düşün.

İşlem öncesi kısa kontrol listesi

1. Stop nerede ve neden orada? (Seviye veya ATR'ye göre, rastgele değil.)
2. Bu stop çalışırsa hesabın yüzde kaçını kaybediyorum? Pozisyon büyüklüğünü buna göre hesapla.
3. Seçtiğim kaldıraçta likidasyon, stopun çok ötesinde mi? Borsanın gösterdiği likidasyon fiyatıyla kontrol et.
4. Komisyon, kayma ve tutma süresine göre fonlama hesaba katıldı mı?
5. Bu kuralı daha önce geçmiş veride test ettim mi? Etmediysen önce backtest rehberine göz at.

Sık sorulanlar

İlgili sayfalar

• Coinvera uygulaması: "Girsem ne olur?"Yön, stop ve kaldıraca göre yaklaşık likidasyon ve stop–likidasyon uyarısı.
• ADX + EMA 50, 2 ATR stop testiATR tabanlı stoplu bir kuralın gerçek veride sonucu.
• Kripto backtest nasıl yapılır?Kuralını geçmiş veride doğru test etmek için.